Bevrijding

Atatürk wordt in 1881 als Mustafa Riza geboren, in Salonika, het huidige Thessaloniki in Griekenland. Op jonge leeftijd kiest hij voor een carrière in het leger. Hij kreeg de bijnaam ´Kemal´ (perfect) al tijdens zijn opleiding.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog verdedigt de officier de toegangswegen naar Istanbul. De geallieerden winnen de oorlog en de Turkse sultan verliest zijn macht in het Ottomaanse Rijk. Volgens de legende stond de Atatürk langs de oevers van de Bosporus toen de geallieerden binnenvoeren. Hij zwoer wraak.

Na de oorlog trekt Atatürk zich terug en bedenkt een toekomstplan voor Turkije. De Turken lopen warm voor zijn voorstellen en hij krijgt steeds meer steun onder de bevolking. Met zijn leger bevrijdt hij Turkije begin jaren twintig. In oktober 1923 wordt de Turkse Republiek uitgeroepen. Atatürk is de eerste president.

Westerse opvattingen

De basis van zijn beleid, dat de benaming ´kemalisme´kreeg, is het secularisme: moskee en staat moesten worden gescheiden. Het kalifaat werd opgeheven en het rechtssysteem gemoderniseerd. Er kwamen gelijke rechten voor alle Turken en nieuwe, moderne wetten. De islam schreef niet langer de wet voor. Godsdienstscholen werden gesloten. Traditionele kleding werd niet langer geaccepteerd (de hoedenwet) en de mensen kregen een achternaam. De kalender, de tijd en het maatsysteem werden aangepast aan internationale standaarden. Het Arabische alfabet moest plaatsmaken voor het Romeinse. De banden met buurlanden en het Westen werden versterkt tijdens zijn leiderschap.

Voorbeeld

Atatürk is in 1938 overleden, maar onder het vrijheidslievende deel van de Turkse bevolking is hij nog altijd razend populair. Zijn portret is overal in het land te vinden en moderne politici vergelijken zich graag met Turkije’s held.