Plato (428-348 v. Chr.) werkt de communistische gedachte al uit in zijn boek De Staat. In het Nieuwe Testament van de Bijbel (50-100 n. Chr.) wordt gemeenschappelijk bezit als ideale levensvorm voorgesteld.

Eeuwenlang werden pogingen gedaan het communisme in te voeren. Ze mislukken allemaal: de tijd is er nog niet rijp voor.

In de 19e en 20e eeuw wordt het begrip gemonopoliseerd door politieke stromingen en partijen. Als grondleggers worden beschouwd Karl Heinrich Marx (1818-1883) en Friedrich Engels (1820-1895), die in 1848 samen het Communistisch Manifest publiceren. Andere aan het communisme verbonden namen zijn die van Lenin, Trotzki en Stalin.

Het uitgangspunt van het communisme is tweeledig. De productiemiddelen moeten gemeenschappelijk eigendom zijn. Bij het verdelen van de opbrengst moet elk lid van de gemeenschap er naar behoefte over kunnen beschikken.

In de Europese communistische wereld (het 'Oostblok') bleken de joden niet veiliger dan in Midden- en West-Europa. Onder meer het gerucht dat “ze” achter de communistische revolutie in Rusland zaten veroorzaakte geregeld pogroms. De beschuldiging levert een paradox op: enerzijds wordt de revolutie als een zegen gezien, anderzijds is er de veroordeling van de aanstichters, die zich uit in Jodenvervolgingen.

Het Vaticaan vindt in de jaren dertig en veertig van de 20e eeuw de bestrijding van het communisme door het fascisme belangrijker dan het behoud van Joodse mensenlevens.

Na de 2e wereldoorlog doen opstandige leiders in Oost-Europese satellietstaten diverse pogingen het juk van de communistische onderdrukking van zich af te schudden, waarna de communistische overheerser de orde met grof militair geweld herstelt.

De belangrijkste landen onder communistisch regime waren de Sovjet-Unie met zijn Oost-Europese satellietstaten (w.o. Oost-Duitsland) en China. In China krijgt het kapitalistisch denken steeds meer aanhang, maar in 2008 is het land officieel nog steeds communistisch. Veel commentatoren vragen zich af hoelang het nog zal duren voordat het land op een meer westerse manier wordt geleid. In de propagandaslag doet ook het Cuba van Fidel Castro van zich spreken.

In de jaren vijftig, zestig en zeventig van de 20^e eeuw woedt in Vietnam een oorlog tussen eerst Frankrijk en later de VS tegen het vanuit Noord-Vietnam oprukkend communisme. Onder druk van de publieke opinie, die de oorlog afkeurt, moeten de VS en zijn bondgenoten zich terugtrekken. Paradoxaal genoeg wordt deze door de Vietnamese communisten (met steun van de Sovjet-Unie en China) gewonnen oorlog gezien als het begin van het einde van het communisme. Ook in het kapitalistische Westen wordt geëxperimenteerd: er ontstaan communes (woonomgevingen in gezamenlijk eigendom), waar de communistische grondgedachte in praktijk wordt gebracht. Er komt weinig van terecht. Ook de kibboetsen in Israël floreren niet meer zoals vóór de 2e wereldoorlog.

Na een kleine eeuw experimenteren blijken zowel de productiemiddelen zelf als de verdeling ervan een (gewelddadig) overheidsmonopolie te zijn geworden. Reizen naar het buitenland en emigratie van de eigen inwoners moeten met grof geweld worden verhinderd. De opbrengst van grond in privé-bezit levert een veelvoud op van gemeenschapsgrond.

In China komt het communisme in opspraak: op 4 juni 1989 wordt een tegen de regering gerichte opstand van voornamelijk studenten op het Plein van de Hemelse Vrede voor het oog van de wereld met grof geweld onderdrukt. Een onbekend aantal studenten komt om.

Het einde van het communisme in Europa wordt gesymboliseerd door de val van de Berlijnse Muur in 1989. Aan het begin van de 21e eeuw zijn China, Noord-Korea en Cuba de belangrijkste landen die nog onder communistisch bewind leven.