Andere context

Max Nordau (1849-1923), een zionistenleider, gebruikte de term voor het eerst, aan het einde van de negentiende eeuw. Hij betoogde in zijn boek Entartung dat alle moderne kunst een vorm van degeneratie is. Hij noemde het moderne leven als oorzaak.  

Nazisme beschermen

Tijdens Hitlers heerschappij werd een nieuwe invulling gegeven aan het begrip. Het werk van kunstenaars die als vijanden van het nazi-regime werden gezien, of van stromingen die niet dezelfde idealen als het nazisme nastreefden, werd geconfisqueerd. Alles wat bestempeld werd als ontaarde kunst werd verwijderd uit musea. Stromingen die het moesten ontgelden zijn onder meer: impressionisme, expressionisme, kubisme en surrealisme. Een lijst van ‘ontaarde’ kunstenaars en stromingen is onder meer te vinden op http://nl.wikipedia.org/wiki/Entartete_Kunst.  

Tegen joden en communisten

Hitler koos persoonlijk een aantal werken uit voor een expositie. De expositie moest duidelijk maken hoezeer kunst de afgelopen decennia aan de rand van de afgrond had gestaan. De werken, bijna 650 in totaal, werden samengebracht op een tentoonstelling in München in 1937 in het Archeologisch Museum, onder de naam Entartete Kunst. Vooral werken van joodse en communistische kunstenaars, of sympathisanten, was op deze tentoonstelling te zien. Tussen de kunstwerken hingen foto’s van lichamelijk en geestelijk gehandicapten.  

Succes

Na München reisde de tentoonstelling door Duitsland en Oostenrijk. Er kwam meer dan 3 miljoen bezoekers op af. Voor de tekst van de catalogus zie de website: http://www.kunstzitate.de/bildendekunst/manifeste/nationalsozialismus/entartet_1937.htm. In 1938 werd een wet aangenomen die het confisqueren van ontaarde kunst regelde. In 1939 werden in Berlijn duizenden kunstwerken verbrand. Een aantal kunstenaars pleegde zelfmoord nadat hun werken in beslag genomen en vernietigd werden.  

 Ontaarde muziek

Minder bekend, maar met soortgelijke gevolgen: ook tegen communistische en joodse ‘moderne‘ musici werd een hetze op touw gezet, onder het motto ‘Entartete Musik’.