(Arab.:) Harakat al-Muqawamah al-Islamiyya. Letterlijk vertaald: Islamitische verzetsbeweging. De naam is een acroniem (een woord bestaande uit de eerste letter van andere woorden). Het betekent in het Arabisch geloofsijver en in het Hebreeuws geweld.

Machtsstrijd
Hamas is verantwoordelijk voor het overgrote deel van de terreuraanslagen in en buiten Israël. De groep is officieel in Israël door Sjeik Ahmed Yassin geregistreerd in 1978. In de beginjaren werd de organisatie door Israël gesteund – in de hoop de positie van de PLO te verzwakken. Hamas is gebaseerd op de rond 1920 in Egypte opgerichte en in dat land nogal populaire Moslim Broederschap. Vanaf het begin is sprake geweest van een machtsstrijd tussen enerzijds de PLO en Fatah en anderzijds de Hamas.
De Palestijnse Autoriteit neemt wel stappen tegen Hamas, maar wil zich niet voor het karretje van Israël laten spannen om Hamas uit te schakelen. Hamas op zijn beurt heeft omwille van de Palestijnse eenheid niet in gewapend conflict willen raken met de PA. Na de verkiezingswinst van 2006 komt daar dramatisch verandering in. 
 
Ook sociale organisatie
Hamas is – net als Hezbollah in Libanon - niet uitsluitend een terreurorganisatie. Zij voert ook sociale taken uit in de Palestijnse gebieden en onderhoudt sociale instellingen zoals scholen, moskeeën en ziekenhuizen. Volgens critici hebben die uitsluitend een propagandistisch doel, namelijk de bevolking los te weken van de PLO en voor de eigen zaak te winnen. Vooral als het om donaties gaat blijkt het erg moeilijk, beide gezichten van de organisatie als aparte eenheden te zien. Hamas zelf verklaart keer op keer dat geen schenkingen aan de sociale afdelingen bij de militante afdeling terechtkomen.

Uit Jordanië verbannen
De militante vleugel van Hamas opereerde aanvankelijk vanuit Jordanië. Na de dood van koning Hoessein is het hoofdkwartier van de beweging door diens zoon en opvolger, Abdallah II, gesloten. Sindsdien bevindt de leiding van de Hamas zich in de Bezette Gebieden.
   
Liquidaties
De eerste en tweede man (meer politiek dan geestelijk leider) van Hamas, Yassin en Rantisi, worden in 2004 door het Israëlische leger in de Gazastrook geliquideerd. Na hun dood wordt de naam van de nieuwe Hamasleider zorgvuldig geheim gehouden. Volgens een naar de Israëlische krant Ha’aretz uitgelekt bericht zou het gaan om Mahmoud Zahar. Uiteindelijk wordt het Haniyeh. Andere namen die in verband met het toekomstige leiderschap genoemd worden zijn die van Ismaël Haniyeh, de in Damascus wonende Khaled Mashal en Said Siam. Alle drie overleefden een Israëlische liquidatiepoging. Met de liquidatie van Yassin en Rantisi zijn de vier oprichters van Hamas om het leven gebracht. Eerder waren twee andere initiatiefnemers, Ibrahim Makadmeh en Salah Shehadeh, gedood.

Geheimzinnig of selectief?
Veel details over de leiders zijn sinds de liquidatie van Rantisi van de website van de organisatie verwijderd. Bij cynische journalisten in het Westen roept dat een vraag op. Wordt bij de verheerlijking van het martelaarschap selectief te werk gegaan? De indruk wordt gewekt dat de leiders zichzelf buiten schot houden terwijl ze jongelui de dood in sturen.

Vredig
In veel commentaren valt te lezen dat de - sinds de dood van Yassin - gezworen duizendvoudige Palestijnse wraak tot nu toe is uitgebleven. In de loop van 2005 neemt het aandeel van Hamas in de terreuracties sterk af. Als voornaamste oorzaken daarvoor noemt men:

·         de ernstige verzwakking van de militante tak van Hamas
·         de afnemende ‘populariteit’ van zelfmoordaanslagen. Hamas is zich ervan bewust dat terreur de eigen positie, vooral in het Westen, verzwakt en geldstromen stopt  
·         de drastische Israëlische veiligheidsmaatregelen, waaronder de muur, de controlepoortjes en extra bewaking
·         het keiharde liquidatiebeleid, van het Israëlische leger.
·         volgens sommige waarnemers doordat Hamas bestuurlijke verantwoordelijkheid is gaan dragen.
De meeste worden sindsdien opgeëist door Islamic Jihad, een concurrerende terreurorganisatie.
 
Verkiezingswinst

In januari 2005 wint Hamas verkiezingen in de Gazastrook met opzienbarende overmacht op de PLO. De verhouding is 70% tegen 26%. Desondanks verklaart de leiding zich solidair met de vredesinitiatieven van Abbas. In januari 2006 boekt Hamas opnieuw een klinkende overwinning tijdens opvallend ordelijk verlopen verkiezingen. Van alle (Westerse) kanten wordt nu Hamas onder druk gezet: eerst Israël erkennen en dan praten we verder. Tot nu toe (april 2005) ontkent Hamas het bestaansrecht van Israël categorisch.
 
DEMOCRATISCHE VERKIEZINGEN

 

Hamas hamert er in nieuwsmedia voortdurend op dat de verkiezingen democratisch zijn verlopen. “Wat willen jullie in het Westen nog meer?” In de hele wereld ontstaat onrust: opnieuw is op democratische wijze een terreurorganisatie aan het bewind gekomen die het op de joden heeft gemunt. Eerder gebeurde dat in 1932-1933. Net zo democratisch verlopen verkiezingen brachten Hitler en zijn nazi’s aan de macht. Net als toen nemen veel mensen aan dat het allemaal wel los zal lopen. Het gevolg destijds: een afschuwelijke wereldoorlog, de Holocaust, tientallen miljoenen doden. In juni 2007 lijken de commentatoren die Hamas als antidemocratische organisatie zien gelijk te krijgen: Hamas neemt na uiterst gewelddadige militaire acties de macht in de Gazastrook over van PLO/Fatah.  

De organisatie krijgt een ruime meerderheid in het Palestijnse parlement en zal regeringsverantwoordelijkheid moeten gaan dragen. Amerika en Israël maken direct bekend dat met een Hamas-regering op drie voorwaarden kan worden onderhandeld, namelijk als Hamas
·         de terreur afzweert
·         het bestaansrecht van Israël niet langer ontkent
·         de met PLO/Fatah gemaakte afspraken respecteert.
Een leider van de beweging, Zahar, maakt na de verkiezingswinst de religieuze doelstelling van Hamas nog eens duidelijk: “Israël moet verdwijnen. Grond die aan de islam toebehoort mag niet in handen van ongelovigen blijven. Hamas heeft Israël en Amerika niets te bieden”.

Chaos
De halsstarrige houding van Hamas leidt tot chaos in de Palestijnse gebieden. Amerika en Europa zetten de omvangrijke financiële steun stop. Ook onder internationale druk, waarbij zelfs Arabische landen als Egypte en Saoedi-Arabië de groep veroordelen, zwicht de organisatie niet.
Israël gaat in Gaza op zoek naar raketinstallaties en –werkplaatsen, waarbij vele tientallen doden vallen. Hamasleden raken slaags met ‘militanten’ van onder meer Fatah. Ook daarbij vallen doden. Na moeizame onderhandelingen weet Abbas een akkoord te bereiken over een regering van nationale eenheid. Volgens critici zal die erg broos zijn: niet gefundeerd op oprecht streven naar eenheid, maar alleen om buitenlandse steunfondsen op gang te houden.
Hamas lijkt in het najaar van 2006 stevig aan populariteit bij de eigen achterban te hebben ingeboet. Veel Palestijnen verklaren niet meer op Hamas te zullen stemmen. “Hamas heeft ons alleen maar in nog meer ellende gestort”.

In juni 2007 staat de organisatie meer dan eens in de schijnwerpers. De belangrijkste feiten zijn de gewelddadige verovering van de macht in de Gazastrook en de vrijlating van een Britse journalist.