Kolonisatie

 

Het vestigen van nederzettingen met eigen burgers in op de vijand veroverd gebied. Veel landen hebben zich eraan schuldig gemaakt, waaronder Nederland. Sinds de Conventies van Geneve verboden. In de moderne wereldpolitiek een niet langer geaccepteerd verschijnsel. Velen zien Israël als kolonisator.

 

 

Eeuwenlang hebben Nederlanders met schepen

van de V.O.C. goederen aangevoerd uit koloniën.

 

Wat is kolonisatie? Simpel gezegd: de ene staat valt de andere binnen en beschouwt het bezette land als een deel van zichzelf. Dat deel wordt een kolonie genoemd. De kolonie staat onder gezag van de kolonisator.

 

Kolonisatie heeft als primaire doel de rijkdom van het eigen land te vergroten. Meestal komt het brengen van welvaart in de kolonie op de tweede plaats. De meeste grote mogendheden hebben zich in de loop van de eeuwen aan kolonisatie schuldig gemaakt. Bij de negatieve berichtgeving erover lijkt het vele goede dat erdoor tot stand is gebracht uit het oog te worden verloren.

 

Een deel van de landen die als ex-kolonie te boek staan blijkt niet in staat te zijn, een eigen economie op te bouwen. Vele daarvan worden met geld van de westerse wereld – via het kwijtschelden van leningen - op de been gehouden.

 

De Europese kolonisatie kent twee perioden. Tussen de 15de en de 17de eeuw wordt gesproken van de vroege kolonisatie. De periode in de 19de eeuw wordt met modern imperialisme aangeduid.

Portugal en Spanje zijn de eerste Europese landen die zich met kolonisatiepolitiek gaan bezighouden. Engeland en Frankrijk volgen later.

 

De vroege kolonisatie begint met het stichten van handelsnederzettingen in Afrika en later in Amerika. Vanuit deze posten wordt handel gedreven met locale zakenlieden. De Spanjaarden brengen langzaamaan Amerikaans gebied onder Spaans gezag. Elders in de wereld gebeurt dat maar weinig, zoals in het geval van de Republiek op Java.

 

In de achttiende eeuw vindt verdere kolonisatie eigenlijk niet plaats. In sommige gevallen is er zelfs al sprake van dekolonisatie. Zo maken de Verenigde Staten zich in 1776 vrij van Engeland. Andere Midden- en Zuid-Amerikaanse staten volgens in de negentiende eeuw.

 

Als in de negentiende eeuw de industrialisatie opkomt, betekent dat een nieuwe impuls voor de kolonisatie. In deze eeuw worden Afrika en Azië grotendeels onder Europees gezag gebracht.

Het moderne imperialisme berust voor een groot deel op het principe van kolonisatie. De Europese staten vinden in hun kolonies goedkope grondstoffen en tevens gegarandeerde afzetmarkten.

 

De belangrijkste landen die meedoen aan het moderne imperialisme van de negentiende eeuw zijn Engeland en Frankrijk.

Duitsland doet pas na de eenwording van 1871 mee in de race om kolonies. De meeste landen zijn op dat moment al verdeeld tussen de Fransen en de Engelsen. Duitsland weet een paar landen in Afrika en de Grote Oceaan onder Duits gezag te brengen.

 

De Verenigde Staten, als voormalige kolonie, wierpen zich op als beschermer van vrijheid en onafhankelijkheid. Tegelijk bemoeien  de VS zich wel met binnenlandse aangelegenheden, zoals in diverse Zuid-Amerikaanse staten en stelt Amerika zich regelmatig imperialistisch op. De VS neemt ook de Filippijnen over als kolonie van Spanje.

 

De Fransen en de Engelsen stellen zich verschillend op in hun koloniën. Engelsen passen het principe van ‘indirect rule’ toe en de Fransen ‘direct rule’.

 

In de twintigste eeuw, onder meer als gevolg van de veranderende machtsverhoudingen na de Eerste en Tweede Wereldoorlog, vindt in het grootste deel van de wereld dekolonisatie plaats. Dat gaat niet overal op vreedzame wijze.

 

Ook in het geval van Israël valt het woord kolonisatie. Onder leiding van Theodor Herzl besluit de zionistische beweging eind negentiende eeuw dat er een zuiver Joodse staat moet komen op Palestijns grondgebied. In 1917 wordt de joden met de Balfour Declaration een eigen staat toegezegd door de Engelsen, op Palestijns grondgebied. Na de Eerste Wereldoorlog legt Engeland beslag op Irak en Palestina. In deze laatste staat vestigen zich zionistische kolonisten. De Arabische Palestijnen komen hiertegen in opstand. In 1947 bezitten de zionistische kolonisten slechts 6% van de grond in Palestina.

 

In 1947 keurt de VN een verdeelplan voor Palestina goed. Op 15 mei 1948 wordt Israël uitgeroepen op Palestijns grondgebied. De Joodse staat veegt talloze Palestijnse dorpen van de kaart en is na de Onafhankelijkheidsoorlog veel groter dan aanvankelijk de bedoeling van de VN was.

 

El Fatah, de Palestijnse bevrijdingsbeweging, wordt in 1958 mede door Yasser Arafat opgericht en heeft als doel Palestina van Joodse kolonisatie te bevrijden. In 1964 wordt de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) opgericht. Tijdens de junioorlog in 1967 weet Palestina haar historisch gebied weer in te nemen. In 1978 worden de Camp David-akkoorden getekend. In 1987 begint de Intifada, de zogenaamde Palestijnse Stenenopstand. Stenengooiende jongeren mengen zich in het conflict.

 

Met de vredesakkoorden van Oslo wordt een Amerikaans-Israelische oplossing bedongen. De Palestijnse vluchtelingen krijgen niet de mogelijkheid terug te keren naar hun eigen gebied.

Na tekening van de akkoorden gaat de Israëlische kolonisatie verder en neemt Israël steeds meer Palestijns gebied in. Met de voorgenomen ontruiming van de Gazastrook lijkt Israël van plan, een deel van de bezette gebieden te dekolonialiseren. Veel bronnen menen dat er pas vrede kan komen als Israël alle bezette gebieden uit handen geeft, waarmee aan de kolonisatie een eind komt. Andere bronnen vrezen dat daarmee een eind zal komen aan de staat Israël. Het land zal naar hun mening van alle kanten aangevallen worden en onverdedigbaar blijken.