Duits filosoof en schrijver, grondlegger van het Marxisme, een vorm van socialisme.

 

·         Geboren op 5 mei 1818 in Trier, in het toenmalige Pruisen.

·         Marx’ vader Herschel komt uit een lange familietraditie van rabbi’s – zijn broer is rabbi in Trier – maar verandert zijn naam in Heinrich. Hij bekeert het gezin naar het Lutheranisme, de staatsreligie, om zijn carrière in het zadel te helpen.

·         Na zijn gymnasium gaat Marx rechten studeren aan de universiteit van Bonn. Daar presteert hij echter slecht omdat hij meer bezig is met sociale kwesties dan met leren. Wanneer hij schulden opgebouwd heeft, betaalt zijn vader deze voor hem af onder voorwaarde dat hij naar een serieuzere universiteit in Berlijn gaat.

·         In Berlijn werkt Marx harder voor zijn studie. Hij richt zich op filosofie en komt via zijn omstreden docent Bruno Bauer in aanraking met het werk van Hegel en een groep jonge Hegelianen, door wie hij sterk beïnvloed wordt.

·         Vader Heinrich Marx overlijdt in 1938. Karl moet zijn eigen geld gaan verdienen. Dit wil hij doen door les te geven aan een universiteit.

·         In 1940 promoveert Marx aan de universiteit van Jena. Hij hoopt dat zijn mentor Bauer hem een positie aan een universiteit kan bezorgen, maar die wordt in 1942 ontslagen vanwege zijn uitgesproken atheïsme.

·         Als hij geen baan kan krijgen als docent, begint Marx een carrière in de journalistiek. Hiertoe verhuist hij naar Keulen, waar hij hoofdredacteur wordt van de Rheinische Zeitung, het blad van een radicale liberale oppositiegroep. In 1843 wordt deze krant echter opgeheven door de autoriteiten.

·         Hierna verhuist Marx naar Frankrijk, waar hij in de Duits-Franse Jaarboeken zijn artikel On the Jewish Question schrijft. In datzelfde jaar trouwt hij met zijn vriendin, Jenny von Westphalen, een meisje van aristocratische afkomst.

·         In Parijs ontmoet hij Friedrich Engels, met wie hij de rest van zijn leven blijft samenwerken. Engels wijst Marx op de slechte situatie van de arbeiders.

·         Vanwege zijn artikelen wordt Marx gedwongen Parijs te verlaten. Hij verhuist samen met Engels naar Brussel. Daar ontmoet hij Moses Hess, die hem kennis laat maken met het socialisme.

·         Met de financiële steun van Engels ontwikkelt Marx zich steeds verder op het gebied van economie en politiek. Marx is niet geïnteresseerd in het pure vragen stellen van andere filosofen: “philosophers have only interpreted the world in various ways; the point is, to change it”.

·         In Brussel schrijven Marx en Engels later samen, na een bezoek aan Engeland, hun boek The German Ideology, waarin ze kritiek uiten op Hegel en zijn aanhangers. Later schrijft Marx The Poverty of Philosophy, met kritiek op het Franse socialisme.

·         Deze twee werken leiden ertoe dat Marx en Engels in 1848 worden uitgenodigd de grondbeginselen van het communisme te formuleren. Hiervoor schrijven ze het Communistisch Manifest, met de beroemde zin “Proletariërs aller landen, verenigt u!”

·         In die tijd vinden revoluties plaats in een aantal Europese landen. Als in 1848 de Franse koning Louis Philippe wordt afgezet door de arbeidersbeweging, wordt Marx uitgenodigd om naar Parijs te komen. Al een jaar later valt deze regering echter, waardoor Marx naar Londen verhuist. Hij werkt daar van 1852 tot 1861 als Europees correspondent voor de New York Daily Tribune, maar er ook tijden kent waarin hij zonder werk zit en met zijn gezin in armoede leeft.

·         In 1864 richt Marx de International Workingmen’s Association op, later de Eerste Internationale genoemd, een organisatie voor politiek activisme die echter in al 1872 weer uit elkaar valt, onder andere door de val van de Parijse Commune.

·         Tijdens zijn verblijf in Londen schrijft Marx een aantal werken, waaronder Das Kapital, een theoretisch werk over kapitalisme. Het eerste deel van Das Kapital wordt gepubliceerd in 1867. Samen met zijn dochter Eleanor werkt Marx aan deel twee.

·         Wanneer in maart 1871 de Parijse Commune wordt opgericht, noemt Marx dit de “greatest achievement” sinds de revoluties van 1848. Al binnen twee maanden wordt de opstand echter neergeslagen. Zo’n dertigduizend leden worden gedood door troepen van de Franse overheid.

·         Door de tegenslag van de Parijse Commune is Marx uit het veld geslagen, waardoor deel twee van Das Kapital maar langzaam vordert. Nadat zijn dochter Eleanor het huis verlaat om les te gaan geven, gaat het nog slechter.

·         In 1881 komt Eleanor terug om voor haar ouders te zorgen, die allebei erg ziek zijn. Marx overleeft zijn ziekte, een gezwollen lever, maar zijn vrouw Jenny sterft op 2 december 1881.

·         Nauwelijks een jaar later, in januari 1883, sterft ook nog zijn oudste dochter Jenny (vernoemd naar haar moeder) aan blaaskanker. Marx komt deze klap niet meer te boven. Hij overlijdt twee maanden later, op 14 maart 1883.

____________________