Mega-industrie. Voorziet vredelievende maar ook gewelddadige regimes van wapens. Belangrijkste leveranciers: de Verenigde Staten, Duitsland, Groot-Brittannië, Rusland en Frankrijk. Maar ook België, ons land en Israël zijn belangrijke wapenexporteurs, met China als nieuwkomer. Eén op de drie landen op aarde investeert meer geld in defensie (dus wapens) dan in gezondheidszorg. Jaarlijks geven overheden meer dan 50 miljard dollar uit aan wapens.
In het conflict in het Midden-Oosten speelt de wapenhandel een belangrijke rol. Immers, de deelnemende partijen hebben een sterk defensie- en aanvalsapparaat nodig. Dat heeft ertoe geleid dat vooral
Israël in de afgelopen vijftig jaar is uitgegroeid tot een staat met een sterke militaire status.
Tussen 1956 en 1967 was
Frankrijk Israël´s belangrijkste wapenleverancier. De Gaulle kondigde echter in 1967 een wapenembargo af. Vanaf dat moment zijn het de
Verenigde Staten die het grootste deel van de wapens leveren. Ook blijkt er sprake van een levendige wapenhandel tussen
Duitsland en
Israël. Overigens heeft
Israël er vanaf de oprichting van de staat naar gestreefd, zoveel mogelijk zelfvoorzienend te zijn als het aankomt op het defensieapparaat.
Amnesty International en andere mensenrechtenorganisaties willen dat de wereldwijde wapenhandel aan banden wordt gelegd. Na de aanslagen op 11 september is de wapenhandel enorm toegenomen. Voor een groot deel wordt dat verklaard door de wereldwijde angst voor (moslim-)
terrorisme. Reden om bij de
internationale gemeenschap aan te dringen op een wapenverdrag. Zo zouden er sancties moeten komen voor overheden die wapens leveren aan landen die ze gebruiken om de
mensenrechten te schenden, zoals
Egypte, Libië en
Soedan. Van tijd tot tijd klinkt protest: 'onze' leveranties aan ‘schurkenstaten’ worden immoreel of onethisch genoemd, echter zonder dat consequente maatregelen volgen. Voorstanders van vrije export noemen twee argumenten: dictators met geld kopen ze toch wel, dus kunnen wij in het Westen maar beter als leverancier optreden en wapens kopen betekent niet logischerwijs wapens inzetten tegen (eigen) burgers.
Overigens: het grootste deel van de wapens die wereldwijd geproduceerd worden komt terecht in handen van burgers. Jaarlijks worden acht miljoen ‘kleine’ of handwapens vervaardigd. Meer dan een half miljoen mensen sterft jaarlijks als gevolg van wapenmisbruik (2006).
Er is een trend om lichtere wapens te fabriceren: volgens cynici zijn die makkelijker te hanteren door kindsoldaten. In de
VS bestaat een machtige lobby die het vrije particulier bezit van wapens particulieren verdedigt.
Europa ziet zichzelf als braver: in veel landen is particulier wapenbezit alleen toegestaan met een vergunning. Zo kiest in 2011
Zwitserland, dat hierop een uitzondering vormt, er via een referendum voor het traditionele particuliere wapenbezit te handhaven.